ارزیابی تاب‌آوری طرح‌های مدیریت منابع آب در سطح حوضه‌ آبریز بر پایه ویژگی‌های گروداران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشکده عمران دانشگاه تهران

2 استاد دانشگاه تهران مدیر مسوول مجله دبیر تخصصی

3 دانشیار دانشکده مهندسی عمران- دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی

چکیده

در سال‌های اخیر، رویکردهای ارزیابی تاب‌آوری سیاست‌های مدیریت منابع آب، به ویژه در شرایط حدی، مورد توجه پژوهشگران قرار داشته است. ارزیابی تاب‌آوری سناریوهای عرضه و تقاضای سامانه‌های منابع آب در سطح حوضه آبریز با در نظر گرفتن ویژگی‌های سازمانی گروداران به‌صورت مناسب بررسی نشده است. با توجه به وجود گروداران مختلف در حوضه آبریز، برای تصمیم‌گیری در تعیین سناریوهای مناسب مدیریتی، لازم است قدرت، جایگاه سازمانی و مطلوبیت‌های گروداران به شکل مناسبی در نظر گرفته شوند. در این مقاله، ابتدا ارزیابی تاب‌آوری در برابر رخدادهای با احتمال مشخص و نامشخص انجام می‌شود. در ادامه، سناریوهای تاب ‏آوری عرضه و تقاضای آب در سطح حوضه آبریز زرینه‌رود با توجه به یک روش تصمیم‌گیری چند عامله- چند معیاره تحلیل شده، نتایج آن با یک روش تصمیم‌گیری که در آن نقش گروداران در نظر گرفته نشده است، مقایسه می‌شود. در همین راستا و با توجه به وجود گروداران با جایگاه‌های سازمانی مختلف، به منظور تعیین سناریوهای برتر، از ترکیب بازی پیشرو- پیرو و رویکرد استنتاج شهودی مبتنی بر معیار تاب آوری سناریوها استفاده می‌شود. بر پایه نتایج به دست آمده، در حالتی که تصمیم‌گیری بدون در نظرگیری ویژگیهای گروداران انجام ‌شود، سناریوی منتخب توجیه اقتصادی ندارد و هزینه اجرایی آن 21 درصد بیشتر از سناریویی است که با استفاده از روش تصمیم‌گیری چند عامله- چندمعیاره انتخاب می‌شود. در نهایت، ارزش سناریوی برتر در روش تصمیم‌گیری چند عامله- چندمعیاره برابر 0/72 ارزیابی شده است. بنابراین، در استفاده از بازی پیشرو- پیرو، سناریوی منطقی‌تری انتخاب می‌شود، طوری‌که سناریوی منتخب تاب‌آوری و هزینه مناسبی دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Evaluating the Resilience of Water Resources Management Projects in River Basins Considering Stakeholder's Characteristics

نویسندگان [English]

  • Massoud Behboudian 1
  • Reza Kerachian 2
  • Najmeh Mahjourimajd 3
1 School of Civil Engineering,College of Engineering, University of Tehran
2 Professor, University of Tehran Managing Editor
3 Associate Professor, Faculty of Civil Engineering, KN Toosi University of Technology
چکیده [English]

In recent years, methods of evaluating the resilience of water resources management projects, especially during extreme conditions, have attracted researchers’ attention. In previous researched, the resilience assessment of water supply and demand scenarios throughout a river basin has not been adequately implemented. In addition, to decide on determining appropriate management scenarios, it is necessary to consider the powers, organizational positions and limitations of different stakeholders. In this paper, first, the resilience of a water supply-demand systems under events with known and unknown probabilities is evaluated. In the next step, scenarios of water supply and demand resilience in Zarrinehrud river basin, which is the most important sub-basin in the Lake Urmia basin, are analyzed using a multi-agent-multi-criteria decision-making method. Then, the results are compared with those of a decision-making method without considering the role of stakeholders. Finally, to consider stakeholders' utilities and powers, a combination of a leader-follower game and evidential reasoning (ER) approach is used to determine appropriate scenarios. The results showed that in the decision-making method with one level (without leader-follower game), the implementation cost of the selected scenario is 21% higher than that of the scenario selected using the multi-agent-multi-criteria decision-making method. Also, the resilience of the selected scenarios in both methods are appropriate. Finally, the payoff of the selected scenario in the multi-agent decision-making method is estimated to be 0.72. Therefore, in using the leader-follower game, a more logical scenario is selected, so that the selected scenario has a reasonable resilience and cost.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Organizational Structure of Stakeholders
  • Water Supply-Demand Resilience
  • Leader-Follower Game
  • Evidential Reasoning Approach