انجمن علوم و مهندسی منابع آب تحقیقات منابع آب ایران 1735-2347 11 1 2015 06 22 Assessment of the Effect of land-Use Changes on Streamflow in Helmand Transboundary Basin During 1990 to 2012 Using Remote Sensed Data & SWAT Model بررسی تغییرات کاربری اراضی بر رواناب حوضه فرامرزی هلمند طی دوره 1990 لغایت 2012 میلادی با استفاده از اطلاعات ماهواره ای و مدل شبیه ساز SWAT 73 86 13711 FA محمدرضا حاجی حسینی دانشجوی / ارشد مهندسی منابع آب دانشگاه تربیت مدرس، تهران حمیدرضا حاجی حسینی دانشجوی/ ارشد مهندسی منابع آب دانشگاه تربیت مدرس، تهران سعید مرید استاد / گروه مهندسی منابع آب دانشگاه تربیت مدرس، تهران 0000-0002-7024-1657 مجید دلاور استادیار/گروه مدیریت منابع آب دانشگاه تربیت مدرس، تهران Journal Article 2014 08 04 Reduction of Helmand River inflows is one of the main challenges of the water resources of the eastern part of Iran which is more pronounced in the recent years. This research aims to quantify the causes of this problem that accordingly has had direct impacts on dryness of the Hamoun Wetlands as an international Ramsar site. In the first step, the land use changes of Helmand plain in Afghanistan were evaluated in three periods from 1990 to 2011 using remote sensed data. Obviously direct sampling was not possible from the study area and therefore other sources of information including: FAO land use maps, Watershed Atlas of Afghanistan (AIMS), maps of U.S. Geological Survey (USGS), and Google Earth images were applied as the alternative data. It was concluded that the total irrigated area in the region has increased from 103,000 ha in 1990 to 122,000 ha in 2001 and to 167’000 ha in 2011 (62 percent increase). SWAT is run in the next step using the three created land use maps of the region. It was concluded that the average annual discharges of Helmand Basin at Char Burjak station (most downstream station in the Helmand plain) has decreased from 5.1 to 4.28 BMC due to the increase of these irrigated lands. کاهش آورد رودخانه‌ فرامرزی هیرمند (هلمند) از افغانستان به ایران از جمله چالش‌ های همیشگی مدیریت منابع آب در شرق کشور بوده که طی سال‌های اخیر نیز تشدید شده است. در این تحقیق به ‌بررسی دلایل کاهش جریان این رودخانه که تأثیر مستقیمی بر روند خشک‌شدن تالاب‌های بین‌المللی هامون داشته، پرداخته شده است. در گام اول، تغییرات کاربری اراضی دشت هیرمند افغانستان در پایین‌ دست سد کجکی طی دوره 1990 لغایت 2011 با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای، مورد بررسی قرار گرفت (جمعا در 3 مقطع زمانی). بدین منظور از نقشه ‌های FAO، نقشه‌های اطلس کاربری‌ اراضی افغانستان، نقشه‌ های سازمان زمین‌شناسی آمریکا و تصاویر Google Earth کمک گرفته شد. بدین ترتیب، نتایج تغییرات کاربری اراضی نشان می‌دهد که مجموع کل کشت محصولات آبی در منطقه، حدود 62 درصد افزایش یافته، به ‌طوری که مقدار آن از رقم 103 هزار هکتار در سال 1990، به حدود 122 هزار هکتار در سال 2001 و سپس در سال 2011 به حدود 167 هزار هکتار رسیده است. در گام دوم، با استفاده از مدل‌ SWAT، حوضه رودخانه هلمند تا ایستگاه چاربرجک شبیه‌سازی گردید که در آن تأثیر کاربری‌های 3 مقطع زمانی مورد اشاره، بر رواناب خروجی از حوضه مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان می‌دهد که متوسط آورد سالیانه در شرایط اعمال تغییرات تدریجی کاربری اراضی مقدار  78/4 میلیارد را دارد، در حالیکه با حفظ کاربری 1990 و 2011 و اجرای مجدد آن، به ترتیب متوسط آورد سالیانه 1/5 و 28/4 میلیارد در سال را سبب می‌گردد. به عبارتی دیگر توسعه بخش کشاورزی در دشت هیرمند کاهش متوسط 800 میلیون مترمکعبی را در سال به همراه داشته است.  https://www.iwrr.ir/article_13711_e3537ccce7b6d7ed1b54f9a585985716.pdf