انجمن علوم و مهندسی منابع آب تحقیقات منابع آب ایران 1735-2347 12 2 2016 08 22 A System Dynamics Insight to Institutional context Analysis of groundwater resources in Rafsanjan Plain تحلیل بستر نهادی سیستم منابع آب زیرزمینی محدوده رفسنجان با رویکرد پویایی سیستم 67 82 13938 FA محمدرضا فرزانه دانش‌آموخته دکتری/ مهندسی منابع آب دانشگاه تربیت مدرس علی باقری استادیار / گروه مهندسی منابع آب، دانشگاه تربیت مدرس، تهران 0000-0003-4518-6884 فرشاد مؤمنی دانشیار /گروه اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی Journal Article 2015 06 28 Unsustainable use of groundwater resources caused drop in the water table and then has had widespread socio-ecological effects throughout the country. Different approaches have been studied by researchers to control the crisis. Most of those studies focus on engineering aspects, while in the principles of the integrated water resources management; it is emphasized on interdisciplinary approaches. Dealing with the problem of decrease of water table in Rafsanjan, thie paper examines the effects of the institutional context in the formation of such problems. Therefore, using the causal loop diagrams, the paper aims to analyze the factors related to the institutional context of groundwater resources in the regional and national scales. At the regional scale, with a focus on groundwater resources of Rafsanjan, dynamic structures were identified. In the national scale, the role of "formal rules" in reinforcing the growth dynamics was evaluated. The results suggest an overshoot and collapse mechanism dominate in the regional scale where the institutional context has not been capable of controlling the growth dynamics, but reinforced the growth dynamics through the mechanisms of "Shifting the burden ", "Eroding goals ", and "Fixes that fail ". بهره‌برداری ناپایدار از منابع آب زیرزمینی باعث افت آبخوان‌ها و به‌تبع آن آثار اجتماعی-اکولوژیکی گسترده‌ای در سطح کشور گردیده است. محققین برای برون‌رفت از این بحران رویکردهای مختلفی را موردبررسی قرار داده‌اند. عمده این مطالعات به‌ویژه در ایران، تأکید ویژه‌ای بر ابعاد مهندسی داشته است درصورتی‌که اصول حاکم بر مدیریت یکپارچه منابع آب، نگرشی بین رشته‌ای را مورد توجه قرار داده است. مشکل کاهش سطح ایستابی محدوده رفسنجان یکی از این قبیل مشکلات است. لذا در این مقاله به بررسی تأثیرات بستر نهادی بر شکل‌گیری مشکلات این محدوده پرداخته می‌شود. بدین منظور با استفاده از ابزار دیاگرام‌های علی-معلولی در رویکرد پویایی سیستم، مؤلفه‌های مرتبط با بستر نهادی منابع آب زیرزمینی در دو مقیاس منطقه‌ای و کلان مورد واکاوی قرار گرفت. در مقیاس منطقه‌ای، با تمرکز بر منابع آب زیرزمینی محدوده رفسنجان، ساختار دینامیکی و ابعاد آن ترسیم گردید. در مقیاس کلان تأثیر "برنامه‌های عمرانی و توسعه "و " قوانین رسمی" در تشدید وضعیت بازوی رشد مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاکی از مشاهده سازوکار "رشد بیش ‌از حد و افول (Overshoot and collapse)" در مقیاس منطقه‌ای است که نه‌تنها بستر نهادی باعث کنترل بازوی رشد آن نشده بلکه به‌خودی‌خود با فعال کردن سازوکارهای "تقلیل اهداف"، "جابجایی مشکل" و "راه‌حل‌هایی که شکست می‌خورند" باعث تشدید آن گردیده است. https://www.iwrr.ir/article_13938_cf3b784c8593890043b17e24088125d4.pdf