انجمن علوم و مهندسی منابع آب تحقیقات منابع آب ایران 1735-2347 7 4 2012 01 21 Instantaneous Unit Sediment Graph Modeling مدل سازی رسوب نگار واحد لحظه ای 62 70 16624 FA حمزه نور دانشجوی دکتری / گروه مهندسی آبخیزداری دانشگاه تربیت مدرًس، نور، مازندران، ایران. سیدحمیدرضا صادقی استاد /گروه مهندسی آبخیزداری دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تربیت مدرّس، نور، مازندران، ایران 0000-0002-5419-8062 Journal Article 2009 07 28 Soil erosion and sediment yield from watershed are among key limitations to achieve sustainable land use and to maintain the water quality. Development of the sediment graph (SG) is essentially required for accurate estimation of sediment yield from the watershed. However, development of SGsfor watersheds is a tedious and time consuming task. Development of the sediment graph models based on easily accessible physical characteristics of a watershed and precipitation data is therefore a viable and convenient tool for designing the efficient soil and water conservation measures. In this regard, driving synthetic SGs using instantaneous unit sediment graph (IUSG) is an applied approach in watersheds where detailed discharge and sediment data are not available. However, the performance of this approach in watershed scale with different governing conditions has rarely been evaluated. The present study formulated IUSG for Kojour watershed comprising an area of some 500 Km². The Watershed located at east of Nowshahr City in Mazandaran Province, northern Iran. The suspended sediment samples were taken from Kojour River during eight storm events in 2008 and corresponding SGs were then developed. The results showed that the IUSG model is unable to predict observed SGs components of peak, time to peak, total sediment yield, and the base time having respective estimation errors of 764, 111, 750 and 101 %. فرسایش خاک و تولید رسوب در حوضه‌های آبخیز از جمله عوامل محدود کننده استفاده پایدار از اراضی و منابع آب می‌باشد. در این راستا تهیّه رسوب‌نگارها به‌منظور اندازه‌گیری دقیق مقدار تولید رسوبات معلّق در حوضه‌های آبخیز ضروری می‌باشد. لیکن تهیّه رسوب‌نگارها در سطح حوضه‌های آبخیز دشوار و هزینه‌بردار است. از این‌رو مدل‌سازی تغییرات زمانی رسوب معلّق بر اساس خصوصیّات زودیافت و موجود فیزیوگرافی و بارش، روشی مناسب در تبیین اقدامات حفاظت آب و خاک محسوب می‌شود. در این راستا تهیّه رسوب‌نگارهای مصنوعی در قالب رسوب‌نگارهای واحد لحظه‌ای شیوه کاربردی و قابل استفاده برای حوضه‌های آبخیز فاقد اطّلاعات تفصیلی دبی و رسوب تلقی می‌شود. حال آن‌که ارزیابی عمل‌کرد آن‌ها در سطح حوضه‌های آبخیز با شرایط مختلف کم‌تر مورد توجّه قرار گرفته است. به همین منظور تحقیق حاضر به‌منظور مدل‌سازی رسوب‌نگار واحد لحظه‌ای در حوضه آبخیز کجور در شرق شهرستان نوشهر با مساحت حدود 500 کیلومتر مربع صورت پذیرفت. در این روش با استفاده از آب‌نگار واحد لحظه‌ای، توزیع غلظت رسوب و رسوب مازاد، رسوب‌نگار مصنوعی رگبارها تهیّه گردید. هم‌چنین برای دست‌یابی به رسوب‌نگار مشاهده‌ای، نمونه‌برداری از جریان رودخانه کجور در زمان وقوع هشت رگبار اتّفاق افتاده طی دوره تحقیق در سال 1387 مدّ نظر قرار گرفت. نتایج مقایسه رسوب‌نگار مصنوعی و مشاهده‌ای بیانگر آن بود که روش مذکور با توجّه به متوسط خطای تخمین 764، 111، 750 و 101 درصد به‌ترتیب در برآورد مقادیر اوج، زمان تا اوج، کل رسوب و زمان پایه رسوب‌نگار قادر به شبیه‌سازی هیچ‌یک از مؤلفه‌های رسوب‌نگارهای مشاهده‌ای حوضه آبخیز مورد مطالعه نبوده است. https://www.iwrr.ir/article_16624_784ff39684c7a23cfa09e77719256e20.pdf