انجمن علوم و مهندسی منابع آب تحقیقات منابع آب ایران 1735-2347 21 4 2026 02 20 Estimation of River Discharge Based on Remote Sensing-based geoBAM Algorithm and hydraulic modeling; Karun River Experience برآورد آبدهی رودخانه مبتنی بر الگوریتم دورسنجی geoBAM و مدل‌سازی هیدرولیکی؛ مطالعه موردی رودخانه کارون 1 16 228904 10.22034/iwrr.2025.527862.2893 FA ندا صلاح نژاد دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران سعید هدایتی آرام دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران حسین علیزاده دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران 0000-0002-9798-3562 برات مجردی دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران میثم فاضلی دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران Journal Article 2025 06 02 Recent advances in remote sensing have provided effective solutions to address data scarcity. This study estimates river discharge using the remote sensing-based geoBAM (geomorphologically-enhanced variant of BAM) algorithm, applied in both expert and unsupervised classification frameworks. The algorithm follows the McFLI approach and incorporates river geomorphological features. To obtain the initial dataset, river width information was extracted from satellite imagery, while the remaining hydraulic parameters were obtained from the HEC-RAS model. A total of 17 images of Landsat 8 as well as 78 images of Sentinel-2 from the 2017–2018 water year were used to analyze a non-braided and non-meandering section of the Karun River between Mollasani and Ahvaz. Time series validation of the estimated discharge result against observed data showed that Sentinel-2-based discharge estimates outperformed those from Landsat 8 in both classification modes (NSE values of 0.53 vs. 0.20 and 0.74 vs. 0.14 for expert and unsupervised modes, respectively). The improved spatial and temporal resolution of Sentinel-2 led to more accurate discharge estimation. Interestingly, the unsupervised mode yielded better results than the expert mode when using Sentinel-2 data, which may be due to a mismatch between predefined expert priors and the actual hydraulic characteristics of the study area. روش‌های نوین مبتنی بر سنجش از دور به عنوان راهکاری مؤثر برای جبران کمبود داده در سال‌های اخیر توسعه یافته‌اند. این پژوهش با هدف تخمین دبی رودخانه از طریق الگوریتم مبتنی بر سنجش از دور geoBAM در دو حالت دسته‌بندی خبره و بدون نظارت انجام شده‌است. این الگوریتم مبتنی بر رویکردMcFLI و ویژگی‌های ریخت‌شناسی رودخانه عمل می‌کند. به منظور تأمین داده‌های اولیه، عرض آبراهه از تصاویر ماهواره‌ای و سایر داده‌های مورد نیاز از نتایج مدل هیدرولیکیHEC-RAS به دست آمد. در این مطالعه، 17 تصویر Landsat 8 و 78 تصویر Sentinel-2 ثبت شده در سال آبی 18-2017 برای تحلیل بخش فاقد انشعاب و پیچان‌رود از رودخانه کارون (بین ایستگاه‌های ملاثانی و اهواز) مورد استفاده قرار گرفتند. نتایج حاصل از اعتبارسنجی سری زمانی دبی رودخانه با داده‌های ایستگاه هیدرومتری ملاثانی نشان داد که الگوریتم مورد استفاده در هر دو حالت دسته‌بندی، هنگام به‌کارگیری عرض‌های استخراج‌شده از تصاویر Sentinel-2، دقت بالاتری نسبت به استفاده از تصاویرLandsat 8 دارد (ضریب نش-ساتکلیف 0.53 در مقابل 0.2 و 0.74 در مقابل 0.14 به ترتیب در حالت خبره و بدون نظارت). نتایج نشان داد که قدرت تفکیک بالاتر مکانی و زمانی Sentinel-2، منجر به دقت بیشتر و کاهش خطای تخمین دبی نسبت بهLandsat 8 شده است. عملکرد بهتر حالت بدون نظارت در حالت استفاده از داده‌های Sentinel-2 می‌تواند ناشی از عدم تطابق برخی پیش‌فرض‌های خبره با شرایط محلی منطقه مورد مطالعه باشد. بطور کلی می توان گفت بکارگیری داده‌های ماهواره‌ای برای براورد آبدهی رودخانه‌های کشور می‌تواند به عنوان یک روش مکمل اندازه‌گیری‌های زمینی توصیه شود.

https://www.iwrr.ir/article_228904_5f44d7c3c0af4d23e2c84c06f3992a55.pdf

انجمن علوم و مهندسی منابع آب تحقیقات منابع آب ایران 1735-2347 21 4 2026 02 20 An Investigation into the Underlying Factors Behind the Ineffectiveness of Water Productivity Enhancement Policies in Iran’s Agricultural Sector واکاوی عوامل ناکارآمدی سیاست‌های ارتقای بهره‌وری آب در بخش کشاورزی ایران 17 42 228903 10.22034/iwrr.2025.534241.2916 FA تهمینه دهقانی دانشجوی مقطع دکتری مهندسی آبیاری و زهکشی، گروه آبیاری و آبادانی، دانشکده مهندسی فناوری و کشاورزی، دانشگاه تهران. کرج. 0000-0002-1064-7356 عبدالمجید لیاقت کرج - پردیس کشاورزی و منابع طبیعی -گروه مهندسی آبیاری و ابادانی بیژن نظری دانشیار، گروه آبیاری و آبادانی، دانشکده مهندسی فناوری و کشاورزی، دانشگاه تهران. کرج. ایران 0000-0002-9356-5961 Journal Article 2025 07 13 One of the key components of economic and social sustainability linked to water security is food security. Iran’s arid and semi-arid climate, along with a significant reduction in the country’s renewable water resources, has created challenges in the sustainable supply of food. Under such conditions, enhancing agricultural water productivity is an inevitable necessity, serving as a guarantee for the adequate and sustainable production of agricultural goods. This study analyzes the “National Spatial Planning Document,” the “Agricultural Productivity Enhancement Document,” the “Knowledge-Based National Food Security Document,” the “National Water Roadmap,” and the “Seventh Five-Year Development Plan,” compares them with relevant policy documents from other countries, and investigates the reasons behind the inefficacy of these policies. Qualitative analysis results indicate that the category of “weak governance and lack of institutional coordination,” cited in all reviewed documents, represents the most significant challenge, accounting for 32.02%. This is followed by “short-sighted policy approaches” (15.81%), “ineffective economic instruments” (15.61%), and “inadequate technical and informational infrastructure” (15.22%) all of which reflect structural and managerial barriers within the policymaking system. In contrast, categories such as “lack of financial resources,” observed in only four documents (1.19%), are relatively less critical. The findings highlight “weak governance and lack of institutional coordination” as the core factor underlying policy inefficiency, Indicating that any proposed solutions should prioritize targeted reforms of institutional frameworks and the enhancement of coordination among organizations. یکی از مولفه‌های‌ پایداری اقتصادی و اجتماعی وابسته به امنیت آبی، امنیت غذایی است. اقلیم خشک و نیمه‌خشک و کاهش قابل توجه منابع آبی تجدیدپذیر ایران، چالشی جدی در تأمین پایدار مواد غذایی را ایجاد نموده است. در چنین شرایطی، ارتقای بهره‌وری آب کشاورزی ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است که تضمین‌کننده تولید کافی و پایدار محصولات کشاورزی خواهد بود. در این پژوهش، به تحلیل «سند ملی آمایش سرزمین»، «سند ارتقای بهره‌وری بخش کشاورزی»، «سند دانش‌بنیان امنیت غذایی»، «نقشه راه آب کشور» و «قانون برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت»، مقایسه آن‌ها با اسناد مرتبط سایر کشورها و بررسی علل ناکارآمد بودن این سیاست‌ها پرداخته شده است. نتایج تحلیل کیفی نشان می‌دهد که عامل «ضعف حکمرانی و نبود هماهنگی نهادی» با سهم 02/32% و تأکید در تمامی پژوهش‌های مورد بررسی، مهم‌ترین چالش شناسایی‌شده است. پس از آن، عواملی مانند «سیاست‌های سطحی» با81/15%، «ابزارهای ناکارآمد اقتصادی» با 61/15% و «زیرساخت فنی و اطلاعاتی ضعیف» با 22/15% قرار دارند، که همگی بازتاب‌دهنده موانع ساختاری و مدیریتی نظام سیاست‌گذاری‌ می‌باشند. از طرفی، عامل «کمبود منابع مالی» تنها با 19/1% سهم توجه کمتری را به خود جلب کرده است و به نظر می‌رسد لازم است در آینده بیشتر مورد بررسی قرار گیرد. یافته‌های این پژوهش با تمرکز بر «ضعف حکمرانی و نبود هماهنگی نهادی» به‌عنوان عامل محوری ناکارآمدی سیاست‌های بهره‌وری آب، راه‌حل‌های مسئله را به‌صورت هدفمند و متمرکز بر اصلاح ساختارهای نهادی و بهبود تعاملات سازمانی پیشنهاد می نماید.

https://www.iwrr.ir/article_228903_a8859a55187640a3ec132866ded47bf2.pdf

انجمن علوم و مهندسی منابع آب تحقیقات منابع آب ایران 1735-2347 21 4 2026 02 20 Assessing the Sustainability of Surface and Groundwater Resources in the Zayandehrood Basin ارزیابی پایداری منابع آب سطحی و زیرزمینی در حوضه آبریز زایندهرود 43 60 228902 10.22034/iwrr.2025.521148.2861 FA مهرداد خشوعی گروه مهندسی عمران، دانشکده مهندسی، دانشگاه کاشان 0009-0008-8996-0425 حمیدرضا صفوی دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی اصفهان Journal Article 2025 05 04 In this study, the sustainability status of surface and groundwater resources in the Zayandehrood River Basin was evaluated using the Multivariate Water Resources Index (MWRI). This index integrates three key parameters—average precipitation, available surface water volume, and exploitable groundwater volume—calculated through the entropy weighting method. To provide a more detailed analysis of sustainability, three functional components of the system reliability, reversibility, and vulnerability were calculated for each sub-basin, from which the initial sustainability index was derived. The novelty of this research lies in the incorporation of the temporal trend of the water resources index, assessed using the Mann-Kendall test, into the base sustainability model, leading to the development of a modified sustainability index. Utilizing 20 years of data on precipitation, surface flow volume, and groundwater level fluctuations, a composite water resources sustainability index was formulated. The analysis included five sub-basins: Buein-Miandasht (upstream of the dam) and four downstream sub-basins Lenjanat, Najafabad, Esfahan-Borkhar, and Kuhpayeh-Segzi. Results indicated that only the Buein-Miandasht sub-basin, with a modified sustainability index of 0.31, is in an acceptable condition, while the other sub-basins demonstrated critically low values (less than 0.001), indicating unsustainable conditions. These findings are consistent with field observations and the significant reduction in water resources downstream of the Zayandehrood Dam, underscoring the urgent need for a revision in regional water resource management strategies. The application of the MWRI in this study provides an effective framework for the integrated assessment of water resource sustainability at the basin level. در این پژوهش، وضعیت پایداری منابع آب سطحی و زیرزمینی در حوضه آبریز زاینده‌رود با استفاده از شاخص چندمتغیره منابع آب (MWRI) ارزیابی شده است. این شاخص از ترکیب سه پارامتر کلیدی شامل میانگین بارندگی، حجم آب سطحی در دسترس و حجم آب زیرزمینی قابل بهره‌برداری، با بهره‌گیری از روش وزن‌دهی آنتروپی به‌دست آمده است. به‌منظور تحلیل دقیق‌تر پایداری، سه مؤلفه عملکردی شامل قابلیت اعتماد، برگشت‌پذیری و آسیب‌پذیری سیستم برای هر زیرحوضه محاسبه و شاخص اولیه پایداری استخراج شد. نوآوری پژوهش حاضر افزودن عامل روند زمانی شاخص منابع آب، با استفاده از آزمون من-کندال، به مدل پایه پایداری است، که منجر به تعریف یک شاخص پایداری اصلاح‌شده گردید. در این مطالعه با استفاده از داده‌های ۲۰ ساله بارش، حجم جریان سطحی و تغییرات سطح ایستابی، شاخص ترکیبی پایداری منابع آب توسعه داده شد. پنج زیرحوضه شامل بوئین‌میاندشت (بالادست سد) و چهار زیرحوضه پایین‌دست شامل لنجانات، نجف‌آباد، اصفهان برخوار و کوهپایه سگزی در این بررسی لحاظ شده‌اند. نتایج نشان داد که تنها زیرحوضه بوئین‌میاندشت با شاخص پایداری اصلاح‌شده 0.31 در وضعیت قابل قبول قرار دارد، در حالی‌که سایر زیرحوضه‌ها دارای مقادیر بسیار پایین (کمتر از 0.001) و در وضعیت ناپایدار هستند. این یافته‌ها با مشاهدات میدانی و کاهش محسوس منابع آبی در پایین‌دست سد زاینده‌رود انطباق دارند و بیانگر لزوم بازنگری در مدیریت منابع آب منطقه هستند. کاربرد شاخص MWRI در این تحقیق چارچوبی مؤثر برای ارزیابی یکپارچه پایداری منابع آبی در سطح حوضه فراهم می نماید.

https://www.iwrr.ir/article_228902_fbf796a63fb84415c78e788567827617.pdf

انجمن علوم و مهندسی منابع آب تحقیقات منابع آب ایران 1735-2347 21 4 2026 02 20 Analyzing the Role of Social Capital and Women’s Position in Integrated Watershed Management: A Case Study of Aq-Qala County تحلیل نقش سرمایه اجتماعی و جایگاه زنان در مدیریت جامع حوزه آبخیز (مطالعه موردی شهرستان آق‌قلا) 61 84 228591 10.22034/iwrr.2025.515514.2847 FA مهدی قربانی استاد دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران 0000-0001-6891-8369 سید امیرحسین گرکانی گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران لیلا عوض پور گروه سیاست گذاری منابع طبیعی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران صدیقه غفاری موسسه کسب و کار اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2025 04 07 This study investigates the role of social capital and women's participation in integrated watershed management within Aq Qala County. Employing social network analysis, the research focuses on two critical dimensions: trust and participation among local stakeholders. Data were collected through questionnaires distributed to 40 members of rural development councils across three target villages. Findings reveal that the structure of social networks significantly influences social cohesion and the effective management of natural resources. Villages exhibiting strong, reciprocal social ties demonstrated higher social solidarity, enhanced local collaboration, and more efficient transmission of indigenous knowledge. Conversely, communities with fragmented networks, heavily reliant on intermediaries, faced diminished cohesion and participation, complicating resource management efforts. Additionally, despite cultural constraints, women occupy central positions within trust networks and play a vital role in strengthening social cohesion and facilitating cooperation, whereas men predominantly act as intermediaries connecting wider networks. This gendered differentiation underscores the importance of leveraging the complementary capacities of both women and men in natural resource governance. The study highlights the critical need to incorporate gender dimensions into the social network structure to enhance participatory watershed management. پژوهش حاضر با هدف بررسی سرمایه اجتماعی و نقش زنان در مدیریت جامع حوزه آبخیز در شهرستان آق‌قلا انجام شد. روش مورد استفاده تحلیل شبکه اجتماعی بود که بر دو بُعد اعتماد و مشارکت میان اعضای محلی تمرکز داشت. برای جمع‌آوری داده‌ها، پرسشنامه‌ای میان ۴۰ تن از اعضای کانون‌های توسعه روستایی در هر سه روستا هدف پژوهش توزیع و جمع‌آوری شد. نتایج نشان داد ساختار شبکه‌های اجتماعی تأثیر مهمی بر انسجام اجتماعی و مدیریت کارآمد منابع طبیعی دارد. در روستاهایی که شبکه‌ها از انسجام و پیوندهای دوسویه قوی برخوردار بودند، همبستگی اجتماعی، همکاری محلی و انتقال دانش بومی بیشتر مشاهده شد. در مقابل، جوامعی با شبکه‌های پراکنده و وابسته به افراد واسطه، از انسجام و مشارکت کمتری برخوردار بودند و مدیریت منابع طبیعی چالش‌برانگیزتر بود. همچنین، براساس یافته‌ها، زنان با وجود محدودیت‌های فرهنگی، در مرکز شبکه‌های اعتماد قرار دارند و نقش مهمی در تقویت همبستگی اجتماعی و تسهیل همکاری‌ها ایفا می‌کنند، در حالی که مردان بیشتر در جایگاه‌های واسطه‌گر فعالیت می‌کنند. این تمایز جنسیتی بر ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت‌های مکمل زنان و مردان در مدیریت منابع طبیعی تأکید می‌کند. پژوهش بر اهمیت شناخت بُعد جنسیتی ساختار شبکه‌های اجتماعی برای بهبود مدیریت مشارکتی حوزه‌های آبخیز تاکید دارد.

https://www.iwrr.ir/article_228591_92d15710fbf9f27f4a7bd79c6a9d6173.pdf

انجمن علوم و مهندسی منابع آب تحقیقات منابع آب ایران 1735-2347 21 4 2026 02 20 Enhancing Water Conservation Behavior: The Role of Environmental Responsibility and Emotions in Urban Water Sustainability تقویت رفتار حفظ آب: نقش مسئولیت زیست‌محیطی و احساسات در پایداری آب شهری 85 99 228590 10.22034/iwrr.2025.512404.2839 FA پرویز محمدزاده گروه علوم اقتصادی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، شهر تبریز، کشور ایران اکرم اکبری گروه علوم اقتصادی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، شهر تبریز، کشور ایران شیما ستوده گروه علوم اقتصادی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، شهر تبریز، کشور ایران Journal Article 2025 03 14 Environmental responsibility and positive emotions, as key factors in shaping optimal consumer behaviors and management decisions, can have a significant impact on preserving and reducing water crises in different societies. This study aimed to investigate the effect of environmental responsibility, risk perception, and positive emotions on water conservation behavior. Using the correlation and causality method and structural equation modeling, the relationships between key research variables were analyzed. The statistical population was all urban water consumers in Tabriz, and data were collected through a questionnaire and analyzed with SPSS 26 and STATA 17 software. Based on the results, environmental responsibility and risk perception have a positive and significant effect on positive emotions, and positive emotions play a mediating role in promoting water conservation behaviors. Water conservation behaviors are the result of the interaction of psychological and social factors, and strengthening the sense of environmental responsibility and awareness of risks can strengthen positive environmental behaviors. Based on the results, several policy recommendations were made, including: creating public awareness campaigns, encouraging responsibility through financial and non-financial incentives, and promoting positive environmental behaviors through formal education, which can help improve environmental behaviors and reduce excessive water consumption. مسئولیت زیست‌محیطی و احساسات مثبت به‌عنوان عوامل کلیدی در شکل‌دهی رفتارهای بهینه مصرف‌کننده و تصمیم‌گیری‌های مدیریتی، می‌تواند تاثیر قابل توجهی بر حفظ و کاهش بحران‌های آب در جوامع مختلف داشته باشد. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر مسئولیت زیست‌محیطی، درک ریسک و احساسات مثبت بر رفتار حفظ آب انجام شد. با استفاده از روش همبستگی و علی_رابطه‌ای و مدل‌سازی معادلات ساختاری، روابط بین متغیرهای کلیدی پژوهش مورد تحلیل قرار گرفت. جامعه آماری، کلیه مصرف‌کنندگان آب شهری در تبریز بوده و داده‌ها از طریق پرسش‌نامه جمع‌آوری و تحلیل‌ها با نرم‌افزار SPSS 26و STATA 17 انجام شد. بر اساس نتایج مسئولیت زیست‌محیطی و درک ریسک تأثیر مثبت و معنی‌داری بر احساسات مثبت دارند و احساسات مثبت نقش میانجی‌گری در ترویج رفتارهای حفظ آب ایفا می‌کند. رفتارهای حفظ آب، نتیجه تعامل عوامل روان‌شناختی و اجتماعی هستند و تقویت حس مسئولیت‌پذیری زیست‌محیطی و آگاهی از مخاطرات، می‌تواند رفتارهای مثبت زیست‌محیطی را تقویت کند. بر اساس نتایج، چندین توصیه‌ سیاستی از جمله: ایجاد کمپین‌های آگاهی‌بخشی عمومی، تشویق به مسئولیت‌پذیری از طریق مشوق‌های مالی و غیرمالی و ترویج رفتارهای مثبت زیست‌محیطی از طریق آموزش‌های رسمی ارائه شد که می‌تواند به بهبود رفتارهای زیست‌محیطی و کاهش مصرف بی‌رویه آب کمک کند.

https://www.iwrr.ir/article_228590_72f3bbefdfcaed5b689caca3196748c8.pdf

انجمن علوم و مهندسی منابع آب تحقیقات منابع آب ایران 1735-2347 21 4 2026 02 20 Assessing Uncertainty and Reliability of Indicators Affecting Water Resources Carrying Capacity ارزیابی عدم قطعیت و قابلیت اطمینان شاخص‌های موثر بر ظرفیت برد منابع آب 100 126 230654 10.22034/iwrr.2025.515812.2848 FA شاهین فتحی گروه آب ، دانشکده فنی مهندسی عمران، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 0009-0007-6148-3156 وحید نورانی گروه آب، دانشکده فنی مهندسی عمران، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران محمدتقی اعلمی گروه آب، دانشکده فنی مهندسی عمران، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران سینا صادق فام گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران 0000-0002-9018-547X Journal Article 2025 04 09 Sustainable water resource management requires establishing a balance in the water balance equation to achieve sustainable development goals. The study aims to examine the application of uncertainty and reliability of affecting indicators on water resource carrying capacity (WRCC) in the Qarnqou watershed using a combination of grey theory, entropy, and Z-numbers. A system dynamics (SD) model was developed to investigate feedback among the environmental, economic, and social subsystems. Ten indicators affecting WRCC were identified from the SD model, some of the indicators had a positive nature while others were inversely related. Identified indicators were weighted using a combination of Z-numbers in grey theory and entropy. Subsequently, WRCC values for the period 2000-2020 were extracted, and linguistic variables were applied to the obtained values. Results indicate a change in the WRCC status of the watershed from a poor (P) state in 2000 to a good (G) state in 2020, and in recent years, this good (G) status has been associated with fairly (F) reliability. To rank the indicators affecting WRCC, the Z-TOPSIS method was employed. The results show that the population indicator achieved the first rank, followed by environmental indicators such as agricultural land and evapotranspiration catch second and third ranks. The ranking obtained from the Z-TOPSIS method for the indicators is more consistent with the concept of WRCC. This study highlights the importance of integrating reliability and uncertainty based on linguistic variables in water resource assessments and enhances the innovative use of Z-numbers and grey entropy in managing water issues. مدیریت منابع آب پایدار مستلزم ایجاد تعادل بالقوه در معادله بیلان آب برای دستیابی به اهداف توسعه پایدار است. هدف این مطالعه بررسی اعمال عدم قطعیت و قابلیت اطمینان بر شاخص‌های موثر در ظرفیت برد منابع آب (WRCC) در حوضه آبریز قرنقو با استفاده از ترکیب تئوری خاکستری، آنتروپی و اعداد Z است. یک مدل پویایی‌شناسی سیستم (SD) برای بررسی بازخورد زیرسیستم‌های محیطی، اقتصادی و اجتماعی ساخته شد. از مدل SD ده شاخص مؤثر بر WRCC شناسایی شد. که برخی ماهیت مثبت و برخی ماهیت معکوس داشتند. این شاخص‌ها شناسایی شده، با استفاده از ادغام اعدادZ در تئوری خاکستری و آنتروپی وزن‌دهی شد. سپس مقادیر WRCC در بازه 2000-2020 استخراج و متغیرهای زبانی در مقادیر بدست آمده اعمال شد. نتایج حاکی از تغییر وضعیت WRCC حوضه از حالت فقیر (P) در سال 2000 به حالت خوب (G) در سال 2020 بوده و در سال‌های اخر این وضعیت خوب (G) با قابلیت اطمینان قابل قبول (F) همراه است. به منظور رتبه‌بندی شاخص‌های موثر بر WRCC از روش Z-TOPSIS استفاده گردید. نتایج حاصل نشان از کسب رتبه اول توسط شاخص جمعیت و جایگاه‌های بعدی توسط شاخص‌های محیطی نظیر اراضی کشاورزی و تبخیر و تعرق است. رتبه‌بندی حاصل از روش Z-TOPSIS برای شاخص‌ها، با مفهوم WRCC سازگاری بیشتری دارد. این مطالعه اهمیت یکپارچه‌سازی قابلیت اطمینان و عدم قطعیت بر اساس متغیرهای زبانی را در ارزیابی‌های منابع آب برجسته می‌کند و استفاده نوآورانه از اعداد Z و آنتروپی خاکستری را در مدیریت مسائل آب افزایش می‌دهد.

https://www.iwrr.ir/article_230654_efd6e97e3fcbe979a49ce42716b7276f.pdf

انجمن علوم و مهندسی منابع آب تحقیقات منابع آب ایران 1735-2347 21 4 2026 02 20 Joint and Conditional Probability Analysis of Flood and Daily Extreme Rainfall Using Copula Functions: A Case Study of the Kan Basin, Tehran تحلیل احتمال وقوع توأم و شرطی سیلاب و بارش‌های حدّاکثری روزانه با استفاده از توابع مفصل: مطالعه موردی حوضه‌ آبخیز کن، تهران 127 141 233085 10.22034/iwrr.2025.525356.2917 FA محمد رضا مؤمنی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه صنعتی اصفهان 0009-0006-2389-8580 رضا مدرس دانشیار دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان 0000-0003-3209-2125 سعید سلطانی کوپایی استاد دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان Journal Article 2025 07 19 In recent decades, the recurrent occurrence of destructive floods in the Kan basin, located in western Tehran, has highlighted the need for a more detailed analysis of the rainfall–runoff relationship. This study aims to investigate the statistical dependence between annual peak instantaneous discharge and the maximum daily rainfall on flood days over 24, 48, and 72-hour durations using copula functions. After assessing the correlation between variables with Kendall’s tau and Spearman’s rho tests, the best-fitting marginal and copula distributions among the Frank, Gumbel, Clayton, and Plackett models were selected based on the Cramér–von Mises test and AIC and BIC criteria. The results indicate that the Soleghan and Kiga sub-basins exhibit stronger rainfall–discharge dependence, and that increasing the rainfall duration from 24 to 72 hours enhances the likelihood of simultaneous occurrence of rainfall and flood events (joint return period). Moreover, conditional return period analysis reveals that exceeding critical rainfall thresholds significantly increases peak discharge and prolongs the conditional return period. These findings suggest that long-duration rainfall plays a decisive role in generating major floods, and that instantaneous rainfall intensity alone is not a sufficient indicator for flood hazard assessment. The proposed framework can serve as a practical tool for risk estimation, the design of flood control structures, prioritization of watershed management interventions, and the development of early warning systems in similar catchments. در دهه‌های اخیر، وقوع مکرر سیلاب‌های مخرب در حوضه‌ی آبخیز کن واقع در غرب تهران، ضرورت تحلیل دقیق‌تر روابط میان بارش و رواناب را آشکار ساخته است. هدف از این پژوهش، بررسی وابستگی آماری بین دبی اوج لحظه‌ای سالانه و بارش‌های حداکثری روز وقوع سیلاب در بازه‌های زمانی ۲۴، ۴۸ و ۷۲ ساعته با استفاده از توابع مفصل است. پس از تعیین همبستگی بین متغیرها با آزمون‌های کندال و اسپیرمن، بهترین توزیع‌های حاشیه‌ای و مفصل از میان مدل‌های فرانک، گامبل، کلایتون و پلاکت بر اساس آزمون کرامر فون مایزس و شاخص‌های AIC و BIC انتخاب شدند. نتایج نشان داد در زیرحوضه‌های سولقان و کیگا وابستگی قوی‌تری میان بارش و دبی وجود دارد و با افزایش مدت بارش از ۲۴ به ۷۲ ساعت، احتمال وقوع هم‌زمان بارش و سیلاب (دوره بازگشت توأم) افزایش می‌یابد. همچنین، تحلیل دوره بازگشت شرطی بیانگر آن است که عبور بارش از آستانه‌های بحرانی موجب افزایش چشمگیر دبی اوج و طولانی‌تر شدن دوره بازگشت شرطی می‌شود. این یافته‌ها نشان می‌دهد که بارش‌های بلندمدت نقش تعیین‌کننده‌ای در تولید سیلاب‌های بزرگ دارند و صرفاً شدت لحظه‌ای بارش نمی‌تواند شاخص مناسبی برای برآورد خطر سیلاب باشد. چارچوب پیشنهادی این پژوهش می‌تواند به‌عنوان ابزاری کاربردی در برآورد ریسک، طراحی سازه‌های کنترل سیلاب، تعیین اولویت اقدامات آبخیزداری و توسعه سامانه‌های هشدار زودهنگام در حوضه‌های مشابه مورد استفاده قرار گیرد.

https://www.iwrr.ir/article_233085_ce656f6fc3fd7274a224aff3e65f3b33.pdf

انجمن علوم و مهندسی منابع آب تحقیقات منابع آب ایران 1735-2347 21 4 2026 02 20 Structure of the Water Market )High Concentration Compared to a Competitive Market( with an Emphasis on Examining its Impact on Water Demand ساختار بازار آب (تمرکز شدید در مقایسه با بازار رقابتی) با تأکید بر تأثیر آن بر تقاضا 142 157 233474 10.22034/iwrr.2025.531841.2908 FA کیومرث حیدری گروه اقتصاد پژوهشگاه نیرو 0000-0002-8845-8299 محمد اوشنی پژوهشگر و کارشناس دبیرخانه هیئت ساماندهی بازار آب Journal Article 2025 06 30 Water allocation approach is of crucial importance. The question therefore is: should it be a matter of centralised allocation, or competitive market is the better option? Despite the roots of this question in the history of economics, it remains a topic of interest to researchers specialising in the water market. In certain instances, this has resulted in a division of opinion among experts in the water sector. The present article, whilst formulating the problem from an economic perspective, examines the impact of altering the structure of the water market on demand, from a strong concentration to a competitive market. The research method employed reproduces the theory of microeconomic optimisation and the allocation of markets, with a focus on water as an economic good. The findings indicate that within a theoretical framework grounded in a select set of assumptions, a restructuring of the existing structure, characterised by a transition from a state of pronounced concentration and regulation to a competitive environment predicated on price discovery, is unlikely to engender an unambiguous and irrevocable impact on water demand. The final result is influenced by two key factors: the characteristics of the centralized system and the reliability of the assumptions selected during implementation. In the event of the centralized institution adopting a protective (water-friendly) approach, the results obtained are entirely different from those obtained from a strong suppression (water-hostile) approach. دتخصیص متمرکز یا متکی به بازار رقابتی، کدام رویکرد کارامدتر است؟ علی‌رغم ریشه تاریخی این سئوال در اقتصاد، برای گروهی از پژوهشگران بازار آب، همچنان جدید و مورد توجه است. در مواردی موجب دوقطبی شدن کارشناسان بخش آب‌شده است. این مقاله، ضمن صورت‌بندی مسئله از منظر علم اقتصاد، به بررسی تأثیر تغییر ساختار بازار آب بر تقاضا، از تمرکز شدید به بازار رقابتی، پرداخته است. روش تحقیق، بازتولید نظریه بهینه سازی و تخصیص بازارهای اقتصاد خرد با تمرکز بر آب به عنوان یک کالای اقتصادی است. نتایج نشان می‌دهد، در مدل نظری متکی به فروض منتخب، اصلاح ساختار با حرکت از تمرکز و تنظیم شدید به محیطی رقابتی و متکی به کشف قیمت، به تأثیر مطلق و قطعی بر تقاضای آب منجر نخواهد شد. نتیجه نهائی، متأثر از مشخصات سیستم متمرکز از یک سو و قابلیت اتکای به فروض منتخب در زمان اجراست. چنانچه نهاد متمرکز، رویکرد صیانتی (آب‌دوست) را اتخاذ نماید، نتایج حاصل با رویکرد سرکوب شدید (آب ستیز)، به کلی متفاوت است. حتی با اتخاذ رویکرد اول نیز در یک سیستم گسترده و بوروکراسی شدید، نتایج تجربی با انتظارات قبل از اجرا می تواند به طور بنیادی متفاوت باشد. از طرف دیگر، از آنجائی که مأموریت بازار تضمین کارایی تخصیص است نه ممانعت از مصرف، در حالت وجود صف انتظار تخصیص آب، ظرفیت بهینه‌سازی (مانند تغییر روش آبیاری و اصلاح الگوی کشت، صرف‌نظر از خواستگاه متمرکز یا متکی به بازار آن) به‌جای کاهش مصرف، منجر به پوشش بخشی از صف انتظار می‌شود.

https://www.iwrr.ir/article_233474_57a05fe4336480d80b5301cad5f5dc2f.pdf

انجمن علوم و مهندسی منابع آب تحقیقات منابع آب ایران 1735-2347 21 4 2026 02 20 Groundwater Salinity Modeling and Prediction in Qazvin Plain Using a Data-Driven and Artificial Intelligence Approach مدل‌سازی و بررسی پیش‌بینی شوری آب زیرزمینی دشت قزوین با رویکرد داده ‌محور و هوش مصنوعی 158 175 236874 10.22034/iwrr.2025.533006.2912 FA نیما مقدم دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی منابع آب، گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران. 0009-0005-3903-7999 افشین اشرف‌زاده دانشیار گروه مهندسی آبیاری و ابادانی دانشگاه تهران Journal Article 2025 07 07 In the present study, conducted with the aim of modeling groundwater quality, a method for calculating the spatial structure of data in the modeling process is proposed. This method considers the distance between observation points and the estimation point as one of the inputs to the model. The GBR, GPR, KNN, MLP, SVM, and RF models were utilized, and the models were trained and tested using groundwater quality data obtained from the Qazvin province in northwestern Iran. Specifically, data sets included 3,058 wells for 4 nearby observation wells, 2,724 wells for 5 nearby observation wells, 2,080 wells for 6 nearby observation wells, 1,364 wells for 7 nearby observation wells, and finally 631 wells for 8 nearby observation wells. Two separate data sets, comprising information from the first six months and the second six months of the year, were used. The average error (MAE), R-squared, Pearson correlation coefficient, and RMSE for models with four, five, six, seven, and eight neighboring wells indicated satisfactory performance of the Random Forest model. This model demonstrated very good performance in both the training and testing phases, exhibiting the lowest error and highest correlation. Although the complexity and execution time of this model may be higher, its high accuracy compensates for these drawbacks. در مطالعه حاضر که باهدف مدل‌سازی کیفیت آب‌های زیرزمینی انجام شد، روشی برای محاسبه ساختار فضایی داده‌ها در فرآیند مدل‌سازی پیشنهادشده است. این روش فاصله بین نقاط مشاهده و نقطه تخمین را به‌عنوان یکی از ورودی‌های مدل در برمی‌گیرد. مدل‌های GBR، GPR، KNN، MLP، SVMو RF مورداستفاده قرار گرفتند و مدل‌ها با استفاده از داده‌های کیفیت آب زیرزمینی به‌دست‌آمده به ترتیب از ۳۰۵۸ چاه برای ۴ چاه مشاهده‌ای نزدیک به هدف، ۲۷۲۴ چاه برای ۵ چاه مشاهده‌ای نزدیک به هدف، ۲۰۸۰ چاه برای ۶ چاه مشاهده‌ای نزدیک به هدف، ۱۳۶۴ چاه برای ۷ چاه مشاهده‌ای نزدیک به هدف و درنهایت از ۶۳۱ چاه برای ۸ چاه مشاهده‌ای نزدیک به هدف در منطقه‌ای در کل استان قزوین در شمال غرب ایران آموزش و آزمایش شدند دو مجموعه داده مجزا شامل اطلاعات ۶ ماهه اول سال و ۶ ماهه دوم سال استفاده شد. میانگین خطا MAE ,(R-squared)و ضریب اصلاح پیرسون و RMSE برای مدل‌هایی با چهار، پنج، شش، هفت و هشت چاه همسایه نشان‌دهنده عملکرد رضایت‌بخش مدل جنگل تصادفی بود. این مدل در هر دو مرحله آموزش و آزمون عملکرد بسیار خوبی داشته و کم‌ترین خطا و بالاترین همبستگی را نشان می‌دهد. اگرچه پیچیدگی و زمان اجرای این مدل ممکن است بیش‌تر باشد، اما دقت بالای آن این معایب را جبران می‌کند.

https://www.iwrr.ir/article_236874_f7e78595f920ea76c0306963d9d43cfb.pdf

انجمن علوم و مهندسی منابع آب تحقیقات منابع آب ایران 1735-2347 21 4 2026 02 20 Assessing the Performance of the Extreme Gradient Boosting Machine Model in Forecasting Precipitation Depth Aiming at Improved Accuracy for Precipitation Estimation in Data-Scarce Regions ارزیابی عملکرد مدل یادگیری ماشین تقویت گرادیان شدید در پیش‌بینی زمانی ارتفاع بارش با هدف بهبود دقت تخمین بارش در مناطق بدون داده 176 191 237727 10.22034/iwrr.2025.543507.2944 FA امیرحسین حدادی دانشگاه صنعتی شریف محمد دانش یزدی دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی شریف 0000-0003-2918-7713 Journal Article 2025 08 27 Estimating precipitation height in data-scarce regions is important for its wide application in water resource management-related topics. In this study, the performance of the Extreme Gradient Boosting (XGBoost) model was evaluated for predicting precipitation depth at short-term forecasting horizons, ranging from daily to 7-day averaged precipitation, in the Karkheh River Basin. For this purpose, three-hourly data on precipitation, air temperature, and relative humidity recorded at synoptic stations during the period from January 2001 to February 2024 were used. Then, data preprocessing steps were carried out, including completing missing data recorded by stations and removing outliers. Additionally, to consider the effects of precipitation, relative humidity, and air temperature from previous days on the current day’s precipitation prediction, time lags from one to seven past days were applied to the data and prepared as inputs to the machine learning model in seven different scenarios. Test section results showed that the prediction accuracy of the model increased with the use of more historical information; such that in the seven-day scenario, the model demonstrated more accurate precipitation time prediction with R² = 0.93, RMSE = 0.41 mm, and MAE = 0.19 mm compared to the one-day scenario, which had indices of R² = 0.46, RMSE = 1.13 mm, and MAE = 0.61 mm. تخمین ارتفاع بارش در مناطق فاقد اندازه‌گیری میدانی،‌ به دلیل کاربرد وسیع آن در موضوعات مرتبط با مدیریت منابع آب، اهمیت فراوانی دارد. در این پژوهش، کارایی الگوریتم یادگیری ماشین تقویت گرادیان شدید (XGBoost) برای پیش‌بینی ارتفاع بارش در افق‌های پیش‌بینی کوتاه‌مدت، از مقیاس روزانه تا میانگین هفت‌روزه در حوضه آبریز کرخه ارزیابی شده است. برای این منظور، از داده‌های سه‌ساعته بارش، دمای هوا و رطوبت نسبیِ ثبت‌شده در ایستگاه‌های سینوپتیک حوضه در بازه زمانی دی‌ماه 1379 تا بهمن‌ماه 1402 استفاده شد. سپس مراحل پیش‌پردازش داده شامل تکمیل داده‌های ثبت نشده توسط ایستگاه‌ها، تبدیل داده‌های سه ساعته‌ی بارش، رطوبت نسبی و دمای هوای به روزانه، و حذف داده‌های پرت انجام شد. همچنین برای لحاظ کردن اثر تاریخچه‌ی بارش، رطوبت نسبی و دمای هوا در پیش‌بینی بارش روز جاری، وقفه‌های زمانی یک تا هفت روز گذشته به داده‌ها اعمال شد و در قالب هفت سناریوی مختلف، این داده‌ها به‌عنوان ورودی‌های مدل یادگیری ماشین آماده شدند. نتایج بخش آزمون نشان داد که دقت پیش‌بینی مدل با استفاده‌ی هر چه بیشتر از اطلاعات تاریخی افزایش می‌یابد؛ به‌طوری‌که در سناریوی هفت روزه، مدل با مقدار R2=0.93، RMSE=0.41 میلی‌متر و MAE=0.19 میلی‌متر نسبت به سناریوی یک روزه با شاخص‌های R2=0.46، RMSE=1.13 میلی‌متر و MAE=0.61 میلی‌متر عملکرد دقیق‌تری در پیش‌بینی زمانی بارش‌ها نشان داد.

https://www.iwrr.ir/article_237727_e3e36dbee93baddca9dd7ac186f2f554.pdf