انجمن علوم و مهندسی منابع آبتحقیقات منابع آب ایران1735-234722120260522Prefaceپیشگفتار1225464510.22034/iwrr.2026.254645FAJournal Articlehttps://www.iwrr.ir/article_254645_2592ffc0ac261c1cc7ee5f304e41489a.pdfانجمن علوم و مهندسی منابع آبتحقیقات منابع آب ایران1735-234722120260522Investigating the Impact of Variations in Rainfall Duration and Vegetation Cover on the Risk Level in Water System Components Using Hydraulic Modelingبررسی تاثیر تغییرات مدت بارش و پوشش گیاهی بر میزان خطرپذیری اجزای سامانه آبرسانی با استفاده از مدلسازی هیدرولیکی23484210.22034/iwrr.2025.493977.2810FAسیناصفریدانشکده مهندسی عمران، دانشکدگان فنی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.مسعودتابشدانشکده مهندسی عمران، دانشکدگان فنی، دانشگاه تهران0000-0002-8982-8941Journal Article20241214In recent years, due to climate changes, loss of vegetation, increase in urbanization and population growth near rivers, the frequency and intensity of floods have increased and significant damages have been done to urban infrastructures. Duration of rainfall and vegetation are among the important factors that affect the depth of flood and thus depth of inundation in Water Distribution Network. To investigate the effect of these factors on the depth and velocity of flooding, the 2018 Lorestan flood on the Kashkan River was modeled using HEC-RAS software to investigate the effect of each on the flooding depth of a pumping station. Different scenarios of changing the roughness coefficient (to represent inundation) and duration of rainfall had been implemented in the model in order to check the effect of each parameter on the depth of inundation. In this method, in addition to checking the changes in flood depth, flow velocity was also analyzed in the studied area. Based on the results obtained from the hydraulic model in different scenarios, with increase of the Manning coefficient by 2.72% between scenarios with the highest and the lowest roughness coefficient, the inundation depth increased by 10.3% and the velocity decreased by 3.44%. In the scenarios of duration of rainfall, with a decrease in the duration of rainfall by 30%, the inundation depth of flooding increased by 44% and the flow velocity decreased by 12.7%. Results showed that vegetation had more of an impact on depth and velocity of flood compared to duration of rainfall.تغییرات اقلیمی، افزایش جمعیت و افزایش ساخت و ساز در حریم رودخانه ها و تخریب جنگلها و تغییر در بافت پوشش گیاهی باعث شده اند که در سال‌های اخیر فرکانس سیلابها و شدت اثر آنها افزایش یابد. از عوامل موثر در عمق سیلاب و در نتیجه عمق آبگرفتگی، پوشش گیاهی و مدت بارش هستند. در این مقاله سیلاب سال 1398 لرستان بر روی رودخانه کشکان با استفاده از نرم افزار HEC-RAS مدلسازی شد تا تاثیر همزمان دو عامل پوشش گیاهی و مدت بارش بر آبگرفتگی ایستگاه پمپاژ سامانه آبرسانی شهر پل دختر بررسی شود. برای این منظور، سناریوهای مختلف تغییر ضریب زبری و مدت بارش در مدل اجرا شد تا تاثیر هر کدام بر عمق آبگرفتگی بررسی شود. برای تهیه این سناریوها تغییرات پوشش گیاهی منطقه مورد مطالعه تا سال 2045 با استفاده از تصاویر ماهوارهای پیشبینی شد. در این روش علاوه بر بررسی تغییرات عمق سیلاب، سرعت جریان نیز در محدوده مورد مطالعه بررسی شد. بر اساس نتایج حاصله، در سناریوهای مختلف، با افزایش ضریب مانینگ معادل به مقدار 2.72 درصد بین سناریوهای دارای بیشترین و کمترین ضریب زبری (از 0.0390 تا0.0403)، عمق آبگرفتگی به مقدار 10.3 درصد افزایش و سرعت به مقدار 3.44 درصد کاهش یافت. در سناریوهای تغییر طول بارش، با تغییر مدت بارش به مقدار 30 درصد ( از 10- تا 20 درصد)، عمق آبگرفتگی به مقدار 44 درصد افزایش و سرعت سیلاب 12.7 درصد کاهش داشت. نتایج نشان دادند که پوشش گیاهی نسبت به مدت بارش تاثیر بیشتری بر عمق و سرعت سیلاب دارد.https://www.iwrr.ir/article_234842_3f153a12b44c54df4d4cc4ee17733e1d.pdfانجمن علوم و مهندسی منابع آبتحقیقات منابع آب ایران1735-234722120260522Integrating the Simple and Rapid Reference Ion Method (RIM) and Hydrogeochemical Interpretations for Determining the Source of Nitrate in Groundwater of the Izeh Plain, Northeast Khuzestanتلفیق روش ساده و سریع یون مرجع (RIM) و تفاسیر هیدروژئوشیمی به منظور تعیین منشا نیترات آب زیرزمینی دشت ایذه، شمال شرق خوزستان23544810.22034/iwrr.2025.535679.2922FAعلیمحرابی نژاددانشجوی دکتری هیدروژئولوژی، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران0009-0001-2540-2941نصرالهکلانتریگروه زمین شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران، اهواز، ایران0000-0001-7657-8229فرشادعلیجانیگروه زمین شناسی معدنی و آب، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران0000-0002-0124-1215سیده فاطمهموسویمهندسین مشاور کمیاب گستر جنوب، اهواز، ایران0009-0006-8898-536XJournal Article20250719The Izeh Plain in northeast Khuzestan, with a population of over 200,000 people, faces significant nitrate contamination in its groundwater due to its location on an alluvial aquifer, extensive agricultural activities, and wastewater disposal through absorption wells. This study aimed to investigate the hydrogeochemistry of the Izeh aquifer, determine the extent of human impacts on groundwater chemistry, and evaluate the efficiency of the simple and rapid Reference Ion Method (RIM) in identifying the primary sources of nitrate pollution and estimating the relative contribution of each source. Groundwater samples were collected from 19 water wells during both dry and wet seasons. Hydrochemical diagrams, statistical analyses, including Pearson correlation coefficients, factor analysis, and cluster analysis, were applied to identify influencing factors. The results showed that the hydrochemistry of the aquifer is influenced by adjacent carbonate formations, karstic aquifers and mixing with infiltrated wastewater, leading to increased chloride and nitrate concentrations in the groundwater. The results indicated that in the dry season, the largest share of nitrate sources was attributed to sewage and manure, while in the wet season, the contribution from chemical fertilizers increased. Validation of the RIM results with landuse maps demonstrated good agreement between the identified nitrate sources and upstream landuse in the groundwater flow direction. This study confirmed the high capability of the RIM method in identifying nitrate pollution sources and suggested that threshold values for identifying nitrate sources should be determined locally. The findings of this research can assist decision-makers in managing the quality of groundwater resources.دشت ایذه در شمال شرق خوزستان با جمعیتی بیش از ۲۰۰ هزار نفر، به دلیل قرارگیری بر روی آبخوان آبرفتی و فعالیت‌های گسترده کشاورزی و دفع فاضلاب از طریق چاهک‌های جذبی، با مشکل آلودگی نیترات در آب‌های زیرزمینی مواجه است.این مطالعه با هدف بررسی هیدروژئوشیمی آبخوان شهری ایذه، تعیین وسعت اثرات انسانی بر ترکیب شیمیایی آب زیرزمینی و ارزیابی کارایی روش ساده و سریع یون مرجع در شناسایی منابع اصلی آلودگی نیترات و برآورد سهم نسبی هر منبع انجام شد. نمونه‌برداری از ۱۹ حلقه چاه در دو فصل خشک و مرطوب انجام شد. نمودارهای هیدروشیمی، تحلیل‌های آماری شامل ضرایب همبستگی پیرسون، تحلیل عاملی و خوشه‌ای برای شناسایی عوامل موثر به کار رفت. نتایج نشان داد که هیدروشیمی آبخوان تحت تاثیر سازندهای کربناتی، آبخوان‌های کارستی مجاور و اختلاط با فاضلاب نفوذی است که منجر به افزایش کلرید و نیترات در آب زیرزمینی می‌شود. نتایج استفاده از روش یون مرجع برای تعیین منشاهای نیترات نشان داد که در فصل خشک، بیشترین سهم منشاء نیترات مربوط به فاضلاب شهری و کودهای حیوانی است. در فصل مرطوب، سهم منشاء کودهای کشاورزی افزایش می‌یابد. اعتبارسنجی نتایج RIM با نقشه کاربری اراضی نشان داد که منابع مشخص‌شده نیترات با کاربری اراضی در بالادست جریان آب‌های زیرزمینی انطباق خوبی دارند. این مطالعه قابلیت بالای روش RIM را در شناسایی منابع آلودگی نیترات تأیید کرد و پیشنهاد شد که مقادیر آستانه‌ای برای شناسایی منابع نیترات باید به‌صورت محلی تعیین شوند. نتایج این تحقیق می‌تواند به تصمیم‌گیران در مدیریت کیفی منابع آب زیرزمینی کمک کند.https://www.iwrr.ir/article_235448_a419f3fc0fab007098f6fd46aa10e934.pdfانجمن علوم و مهندسی منابع آبتحقیقات منابع آب ایران1735-234722120260522Assessment of Groundwater Quality for Drinking and Agricultural Uses with Geostatistical Methods (Case Study: Tabriz Plain)سنجش کیفیت آب زیرزمینی برای مصارف شرب و کشاورزی با روش های زمین آمار (مطالعه موردی: دشت تبریز)23176210.22034/iwrr.2025.517961.2853FAالنازشرقیگروه آب، دانشکده عمران، دانشگاه تبریز، تبریز، ایرانوحیدنورانیاستاد گروه عمران آب، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریززهراحیدریگروه آموزشی عمران-آب، دانشکده عمران، دانشگاه تبریز، ایران0009-0006-3182-336Xناردینجباریان پاک نژاددکتری عمران-مهندسی و مدیریت منابع آب، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز0000-0001-7479-4905Journal Article20250420Groundwater is one of the main water supply sources in arid and semi-arid regions, and its quality decline can be serious threat to society. Therefore, the use of pollution maps is effective tool in water resources management. The Tabriz plain, as semi-arid region, has faced groundwater quality degradation in recent years. In this study, data from 41 wells over 15-year period (2007–2021) were collected from East Azerbaijan Regional Water Authority, and groundwater quality was analyzed using Water Quality Index (WQI), Irrigation Water Quality Index (IWQI), and geostatistical methods (Kriging and IDW) in ArcGIS. The WQI results showed values between 119.23 and 761.24 in wet season and between 101.70 and 747.89 in dry season, indicating poor to unsuitable drinking water quality. IWQI values ranged from 22.79 to 71.32 in wet season and from 22.85 to 75.40 in dry season, placing water in severe to slight restriction for irrigation. Seasonal comparison revealed an improvement of 4.44% in drinking water quality and 1.86% in irrigation water quality in dry season compared to wet season. Analyses with AqQA showed that the hydrochemical facies was sodium–chloride (Na-Cl), with these ions playing the main role in quality reduction. The Wilcox diagram indicated that in both seasons most samples were in the high salinity and sodium hazard group, unsuitable for irrigation. Geostatistical zoning showed that the highest pollution was concentrated in southwest and northeast of aquifer. Finally, optimal groundwater management, regular monitoring, and soil salinity reduction are proposed as solutions to improve water quality.آب‌های زیرزمینی از منابع اصلی تأمین آب در مناطق خشک و نیمه‌خشک می‌باشند که افت کیفیت آن می‌تواند تهدیدی جدی برای جامعه باشد. بنابراین، استفاده از نقشه‌های آلودگی ابزاری مؤثر در مدیریت منابع آب محسوب می‌شود. دشت تبریز به‌عنوان منطقهای نیمه‌خشک در سال‌های اخیر با کاهش کیفیت آب‌زیرزمینی مواجه بوده است. در این پژوهش، داده‌های 41 چاه طی دوره 15 ساله (1386تا1400) از سازمان آب منطقهای آذربایجان شرقی گردآوری و کیفیت آب با شاخص کیفیت آب شرب (WQI) ، کشاورزی (IWQI)و روش‌های زمین‌آماری (کریجینگ و IDW) در محیط ArcGIS تحلیل شد. نتایج WQI نشان داد مقادیر آن در فصل تر بین 23/119 تا 24/761 و در فصل خشک بین 70/101 تا 89/747 متغیر بوده که بیانگر کیفیت ضعیف تا غیرقابل شرب است. مقادیر IWQIنیز در فصل تر بین 79/22 تا 32/71 و در فصل خشک 85/22 تا 40/75 بوده که آب را در محدودیت شدید تا کم برای کشاورزی قرار می‌دهد. مقایسه فصلی بیانگر بهبود 44/4 درصدی کیفیت آب شرب و 86/1 درصدی کیفیت آب کشاورزی در فصل خشک نسبت به تر است. تحلیل‌های انجام شده با AqQA نشان داد رخساره غالب آب‌زیرزمینی سدیم-کلراید (Na-Cl) بوده که نقش اصلی در افت کیفیت دارند. بررسی دیاگرام ویلکاکس نیز نشان داد اغلب نمونه‌ها در هر دو فصل در گروه با شوری و سدیم بالا قرار گرفته و برای کشاورزی نامناسب‌اند. نقشه‌های پهنه‌بندی نشان داد بیشترین آلودگی در جنوب‌غرب و شمال‌شرق آبخوان متمرکز است. در نهایت، مدیریت بهینه مصارف، پایش مستمر کیفیت و کاهش شوری اراضی به‌عنوان راهکارهای بهبود کیفیت آب پیشنهاد می‌شود.https://www.iwrr.ir/article_231762_3cc1cd797e47bc4226d87d1d4b3e1b1a.pdfانجمن علوم و مهندسی منابع آبتحقیقات منابع آب ایران1735-234722120260522A Multilevel Analysis of Tehran's Urban Water Governance Based on the Institutional Logics Approachتحلیل چندسطحی حکمرانی آب شهری تهران با رویکرد منطقهای نهادی23817710.22034/iwrr.2026.521785.2872FAمریمافخمیاستادیار دانشکده حکمرانی دانشگاه تهران0009-0003-2789-4761Journal Article20250510In recent decades, urban water governance has undergone profound transformations across social, institutional, environmental, and managerial dimensions. The growing complexity of institutional structures, conflicts among stakeholders’ values and objectives, and the inefficiency of hierarchical and purely technical approaches have challenged traditional water management systems in megacities such as Tehran. Within this context, sustainable water governance is not merely a managerial issue, but rather a deeply institutional, discursive, and multi-logic challenge. Given the inability of conventional models to address these complexities, this study seeks to develop an analytical framework for explaining urban water governance by drawing on institutional logic theory, institutional sociology, and sustainability transition literature. The framework analyzes the interplay between social structures and institutional practices at four levels—strategic, tactical, operational, and reflexive—while examining the role of different institutional logics, namely hydraulic, market-based, and water-sensitive, in shaping policies, decision-making processes, and stakeholder conflicts. Beyond identifying conceptual gaps, the study highlights the need for rethinking decision-making patterns, integrating conflicting institutional logics, and designing adaptive and multi-stakeholder policies in urban contexts. The goal is to provide both theoretical and practical foundations for transitioning toward flexible, participatory, and sustainable water governance in managing Tehran’s urban water system.در دهه‌های اخیر، حکمرانی آب شهری با دگرگونی‌هایی بنیادین در ابعاد اجتماعی، نهادی، محیط‌زیستی و مدیریتی مواجه شده است. افزایش پیچیدگی ساختارهای نهادی، تضاد میان ارزش‌ها و اهداف ذی‌نفعان، و ناکارآمدی رویکردهای سلسله‌مراتبی و صرفاً فنی، نظام سنتی مدیریت آب را در کلان‌شهرهایی چون تهران به چالش کشیده است. در چنین بستری، حکمرانی پایدار منابع آب نه یک مسئله صرفاً مدیریتی، بلکه چالشی عمیقاً نهادی، گفتمانی و چندمنطقی است. با توجه به ناتوانی مدل‌های رایج در پاسخ‌گویی به این پیچیدگی‌ها، پژوهش حاضر تلاش می‌کند تا با بهره‌گیری از نظریه منطقهای نهادی، جامعه‌شناسی نهادی و ادبیات گذار به پایداری، چارچوبی تحلیلی برای تبیین حکمرانی آب شهری ارائه دهد. این چارچوب، تعامل میان ساختارهای اجتماعی و کنش‌های نهادی را در چهار سطح راهبردی، تاکتیکی، عملیاتی و بازتابی تحلیل می‌کند و نقش منطقهای نهادی گوناگون هیدرولیکی، بازارمحور و حساس به آب در شکل‌گیری سیاست‌ها، تصمیم‌گیری‌ها و تعارضات میان ذی‌نفعان را مورد بررسی قرار می‌دهد. این مطالعه، ضمن تبیین شکاف‌های مفهومی موجود، بر لزوم بازاندیشی در الگوهای تصمیم‌سازی، یکپارچه‌سازی منطقهای نهادی متعارض، و طراحی سیاست‌های تطبیقی و چندذی‌نفعی در بستر شهری تأکید دارد. هدف نهایی، فراهم‌سازی مبنایی نظری و کاربردی برای گذار به حکمرانی منعطف، مشارکتی و پایدار در مدیریت آب شهر تهران است.https://www.iwrr.ir/article_238177_6f5e931319a4f368c99635364d484749.pdfانجمن علوم و مهندسی منابع آبتحقیقات منابع آب ایران1735-234722120260522Developing Resilient Urban Runoff Management Scenarios under Channel Blockage Uncertainties, Case Study of Eastern Tehran Networkتدوین سناریوهای تاب‌آور مدیریت رواناب سطحی شهری با در نظر گرفتن عدم قطعیت گرفتگی کانال‌ها24117210.22034/iwrr.2026.531718.2906FAساراحق بیندانشکده مهندسی عمران دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسینجمهمهجوری مجددانشیار دانشکده مهندسی عمران- دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسیJournal Article20250629This paper proposes a framework for designing resilient and robust urban drainage systems by integrating resilience principles while addressing deep uncertainty in network blockage. The study develops a multi-objective simulation-optimization model with decision variables for the type and implementation area of nature-based flood control measures. The framework pursues three key objectives: maximizing flood resilience, minimizing flood damage, and minimizing flood management costs. Hydraulic blockage uncertainty is modeled through identification of influential blockage factors and application of fuzzy logic, with an information gap decision theory (IGDT) approach employed to select robust solutions against channel blockage uncertainties. The framework's effectiveness is evaluated through application to the eastern sub-catchment of Tehran's stormwater drainage system. Sensitivity analysis reveals that both peak flood discharge and its timing exhibit significant sensitivity to channel blockage uncertainty. The optimization-simulation model generates 50 non-dominated scenarios, from which the most robust solution—maintaining satisfactory performance across the widest range of uncertainty—is selected. Results demonstrate that the robust management scenario achieves a 37% improvement in resilience at a cost of only $0.84 million, while simultaneously reducing potential flood damage by 20% under blockage conditions.این مقاله چارچوبی برای طراحی سامانه تاب‌آور و استوار جمع‌آوری رواناب سطحی شهری با در نظر گرفتن عدم قطعیت گرفتگی در گلوگاه‌های شبکه ارائه می‌دهد. بدین منظور، یک مدل تلفیقی شبیه‌سازی- بهینه‌سازی چندهدفه با متغیرهای تصمیم نوع و مساحت تحت اجرای راهکارهای طبیعی کنترل سیلاب توسعه داده می‌شود. اهداف این مسأله، بیشینه‌سازی تاب‌آوری اکولوژیکی، کمینه‌سازی خسارت سیلاب و کمینه‌سازی هزینه سناریوهای مدیریتی هستند. مدلسازی عدم قطعیت گرفتگی هیدرولیکی با شناسایی عوامل مؤثر بر ایجاد گرفتگی و استفاده از مفهوم منطق فازی صورت می‌گیرد. به منظور انتخاب گزینه استوار در برابر عدم قطعیت مربوط به گرفتگی کانال‌ها، از رویکرد تصمیم‌گیری شکاف اطلاعاتی استفاده می‌شود. کارایی این چارچوب با به کارگیری آن در زیرحوضه شرقی سامانه جمع‌آوری رواناب سطحی شهر تهران ارزیابی می‌شود. طبق نتایج تحلیل حساسیت، دو متغیر دبی اوج سیلاب و زمان رخداد آن حساسیت زیادی به عدم قطعیت گرفتگی کانال‌ها دارند. از بین سناریوی نامغلوب ، گزینه‌ای که تحت تأثیر بازه گسترده‌تری از عدم قطعیت‌ها، آستانه مطلوبیت عملکرد را تأمین نماید، به عنوان گزینه استوار انتخاب می‌شود. بر پایه نتایج، سناریوی مدیریتی استوار با هزینه ۰.۸۴میلیون دلار می‌تواند بهبود ۳۷ درصدی تاب‌آوری را موجب شود و در صورت رخداد گرفتگی، خسارت را تا ۲۰ درصد کاهش دهد. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که گرفتگی، به‌عنوان یکی از منابع مهم عدم‌قطعیت در شبکه، قادر است عملکرد سامانه را به‌طور معناداری مختل کند. بنابراین، لازم است تصمیم گیرندگان در مدیریت رواناب سطحی شهری آن را در نظر گیرند.https://www.iwrr.ir/article_241172_da3c9f7c40a46b59147ab24fc34f47fe.pdfانجمن علوم و مهندسی منابع آبتحقیقات منابع آب ایران1735-234722120260522Assessing the Potential for Reducing Pressure on Groundwater Resources through the Development of Solar Power Plants on Low-Productive Agricultural Land as a Novel Water-Energy-Agriculture Nexus Strategyارزیابی ظرفیت کاهش فشار بر منابع آب زیرزمینی از طریق توسعه نیروگاه‌های خورشیدی در زمین‌های کشاورزی کم‌بهره به عنوان راهبردی نو در هم‌بست آب-انرژی-کشاورزی24206710.22034/iwrr.2026.560562.2975FAسمانهسعیدی نائینیگروه مهندسی منابع آب، دانشگاه تربیت مدرسعلیباقریدانشگاه تربیت مدرس، گروه مهندسی منابع آب0000-0003-4518-6884Journal Article20251118Groundwater depletion from agricultural overuse is a critical issue in Iran, coinciding with national electricity challenges. The interconnected water-energy-agriculture nexus requires integrated solutions. This study evaluates the economic feasibility of repurposing low-productivity farmland for solar power generation to alleviate pressure on overexploited aquifers. By valuing both water and energy as economic inputs, the analysis compares the net benefits of marginal agriculture versus solar electricity production. Results demonstrate that revenue from grid-connected solar energy can effectively replace income from water-intensive, low-yield crops on such land, offering a financially viable pathway for significant water conservation.<br><br><br><br>The proposed synergy leverages the temporal alignment of high solar irradiance with peak irrigation demand seasons. This establishes a compelling economic rationale for land-use transition. However, realizing this potential requires overcoming substantial non-economic barriers. Subsequent analysis must, therefore, address critical social and institutional dimensions. Key challenges include impacts on rural livelihoods and employment, complex land tenure systems, regulatory hurdles for dual land use, and the logistical demands of grid integration in remote agricultural areas. Effective policy implementation will depend on designing coherent incentive structures, such as preferential tariffs for solar energy from retired farmland, alongside stronger governance for sustainable groundwater extraction. This multi-disciplinary approach is essential to guide the transition toward holistic and sustainable resource management within the nexus framework.افت تراز آبخوان‌ها در پی برداشت بیش از تجدیدپذیری، مسئله فراگیر دشت‌های ایران است. با توجه به سهم بخش کشاورزی در استفاده از منابع آب زیرزمینی، لازم است تمرکز ویژه‌ای بر کاهش برداشت این بخش صورت گیرد. در کنار آب، ناترازی برق نیز مسئله دیگر است. شناخت ارتباط میان سیستم‌های آب-انرژی-کشاورزی و پیوستگی بین آنها که به عنوان هم‌بست شناخته می‌شود، فرصت تغییر مؤثر حکمرانی مرتبط با توسعه در کشور را فراهم می‌آورد. این پژوهش با نگاه جدید به روابط تعریف شده در هم‌بست آب-انرژی-کشاورزی در نظر دارد تا ظرفیت کاهش فشار بر منابع آبی از طریق به اشتراک گذاشتن زمین کشاورزی برای توسعه نیروگاه‌های خورشیدی را ارزیابی نماید. نتایج برآوردها نشان می‌دهد می‌توان در تقارن زمانی به وجود آمده میان این دو مسئله، ارزش فعلی آب برای تولید و سپس فروش محصول کشاورزی را با ایجاد منافع جدید حاصل از تولید برق سبز جایگزین کرد. به عبارت دیگر از منظر اقتصادی درآمد حاصل از فروش برق خورشیدی تولید شده در زمین‌های کشاورزی کم‌بهره می‌تواند با درآمد حاصل از فعالیت کشت محصول و فروش آن جایگزین شود. با این حال باید تأکید کرد این مقاله در گام اول سعی دارد تا بررسی نماید اصلا طرح این ایده از نظر اقتصادی قابل توجیه است یا خیر؟ بنابراین در گام‌های بعدی تحقیقاتی باید ابعاد دیگر اجرایی آن از جمله چالش‌های اجتماعی و نهادی بررسی گردد تا ضمن شناخت مسیر تغییر، با اتخاذ سیاست‌های تشویقی و تنبیهی لازم این جریان به سمت دستیابی به هدف کاهش فشار بر منابع آبی هدایت شود.https://www.iwrr.ir/article_242067_fb47c25fc95d570c64da98d33a5cd5b1.pdfانجمن علوم و مهندسی منابع آبتحقیقات منابع آب ایران1735-234722120260522A Review of Iran's Heterogeneous Discourse on Efficacy of Pressurized Irrigation Systems: Policy Responses to Water Crisisمروری بر گفتمان ناهمگون کشور در مورد اثربخشی سامانه‌های آبیاری تحت فشار: واکنش‌های سیاستی به بحران آب22808510.22034/iwrr.2025.530075.2899FAسعیدمریددانشگاه تربیت مدرس0000-0002-7024-1657Journal Article20250612The development of pressurized irrigation systems (PIS) in the country’s policies initially aimed to improve on-farm water management. Over time, the focus expanded to address broader watershed-scale objectives, such as mitigating groundwater aquifer depletion. This article traces the discourse on this issue within the government, the Islamic Parlement and their research institutes, as well as its incorporation into respected laws and programs. The review reveals that expectations for these systems were unrealistic, owing to the absence of a comprehensive technical and economic evaluation. The failure to distinguish between 'depletion and withdrawal' with 'farm and basin scales' has been a persistent challenge, distorting the conceptualization of 'water productivity.' The Presidential Center for Strategic Studi, the Parlement Research Center and a few of the government research institute have conducted independent assessments of PIS that diverge significantly from the approaches adopted by the parlement and the government. This discrepancy highlights the limited policy influence of these research centers in shaping relevant legislation and planning. Such experiences underscore the systemic challenges in addressing the water and environmental crisis. Shaped by the nation's political economy, certain opportunities emerge that not only mitigate the water crisis but also create compounding threats that intensify the crises. This dynamic has led to a paradoxical outcome: the PSI, originally conceived as a means to achieve solutions, has itself become the end goal.نقش آفرینی توسعه سامانه‌های آبیاری تحت فشار (ساتف) در سیاست‌گذاری‌های کشور با هدف مدیریت بهتر آب در مزرعه آغاز و در ادامه، به اهدافی در مقیاس حوضه‌آبریز، مانند جبران تراز منفی سفره‌های آب زیرزمینی ارتقاء می‌یابد. مقاله حاضر تلاش نموده تا گفتمان صورت گرفته در این خصوص را از جانب دولت، مجلس شورای اسلامی و نهاهای پژوهشی دستگاه‌های ذی‌ربط و انعکاس آنها را در سیاست‌گذاری‌های مربوط دنبال کند. مرور آن نشان داد که انتظارات از این سامانه‌ها بدلیل عدم ارزیابی جامع فنی و اقتصادی واقع‌بینانه نبوده است. عدم تمایز مفاهیم "مصرف از برداشت" و "مقیاس مزرعه و حوضه آبریز" از مشکلات اصلی بوده که تبعات آن متوجه مفهوم "بهره‌وری آب" نیز شده است. مرکز بررسی‌های راهبردی ریاست جمهوری، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی و موسسات تحقیقاتی برخی دستگاه‌های اجرایی نیز ارزیابی‌هایی از ساتف داشته‌اند که کاملا با مسیری که مجلس و دولت دنبال کرده تفاوت داشته است. واقعیتی که گویای عدم اثرگذاری خرد این مراکز بر قوانین و برنامه‌ریزی‌های مربوط می‌باشد. این تجربه نشان داد که مدیریت بحران آب و محیط زیست با چه چالش‌هایی مواجه است. متاثر از اقتصاد سیاسی کشور، فرصت‌هایی فراهم می‌آید که اصل بحران را به زیر سایه خود می‌آ‌ورند و تهدیدهایی را شکل می‌دهند که حتی بحران را تشدید می‌کنند. نهایتا اینکه، وضعیت بگونه‌ای رقم خورده که ساتف بجای اینکه بستری برای حصول به اهداف باشد، خود تبدیل به هدف گردید.https://www.iwrr.ir/article_228085_ad912269ba4eac2500d365323a24faf6.pdfانجمن علوم و مهندسی منابع آبتحقیقات منابع آب ایران1735-234722120260522Meta-Analysis of the Subsurface Drip Irrigation Performance Compared to other Irrigation Methodsفراتحلیل عملکرد آبیاری قطرهای زیرسطحی در مقایسه با سایر روش‌های آبیاری23294310.22034/iwrr.2025.498057.2820FAبیتامروج الاحکامیمرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد- بخش خاک و آب0000-0003-3086-0127Journal Article20250107Surface evaporation is the most significant source of water loss in surface irrigation systems in arid and semi-arid regions, primarily due to intense sunlight. Subsurface drip irrigation is therefore presented as a key solution for reducing this surface evaporation. Due to the varying results found in research studies on the effects of subsurface drip irrigation on crop yield and agricultural water productivity, a meta-analysis was conducted to statistically evaluate its performance. For this study, 42 papers were selected using the PRISMA protocol. The performance of subsurface drip irrigation was then compared to other irrigation methods in terms of crop yield and agricultural water productivity. The results showed that the calculated effect size for both crop yield and agricultural water productivity was positive and statistically significant at the 5% level for subsurface drip irrigation when compared to other irrigation methods. The effectiveness of subsurface drip irrigation in improving crop yield was found to be moderate (0.5), while its effectiveness for agricultural water productivity was high (1.25). However, the effectiveness of subsurface drip irrigation in increasing crop yield was low (0.298) compared to surface irrigation and was not significant, as indicated by the confidence interval of [-0.474, 1.07]. The overall effect size of subsurface drip irrigation on agricultural water productivity was 1.31 when compared to surface drip irrigation and 1.25 when compared to surface irrigation. Both results demonstrate a strong effect of subsurface drip irrigation on increasing agricultural water productivity, and the confidence intervals confirm that these effects are statistically significant.در مناطق با اقلیم خشک و نیمه‌خشک به دلیل تابش شدید آفتاب، تبخیر آب از سطح خاک عمده‌ترین بخش تلفات آب در سیستم‌های آبیاری سطحی است و آبیاری زیرسطحی به عنوان یکی از راهکارهای حذف تلفات تبخیر سطحی مزرعه در این شرایط ارایه شده است. با توجه به گستردگی مطالعات تحقیقاتی در خصوص تاثیر آبیاری قطرهای زیرسطحی بر عملکرد محصول و بهره‌وری آب کشاورزی، در این مطالعه، تحلیل آماری-مروری در قالب فراتحلیل عملکرد آبیاری قطرهای زیرسطحی انجام شد. به این منظور مطابق با پروتوکل PRISMA، از بین مطالعات موجود در بانک اطلاعاتی، 42 مطالعه انتخاب و ارزیابی شد. با توجه به نتایج این مطالعه، اندازه اثر به دست آمده در خصوص مقایسه عملکرد محصول و بهره‌وری آب کشاورزی در آبیاری قطرهای زیرسطحی نسبت به سایر روش‌های آبیاری مثبت و از نظر آماری در سطح 5 درصد معنی‌دار بود. همچنین اثربخشی آبیاری قطرهای زیرسطحی بر بهبود عملکرد محصول و بهره‌وری آب کشاورزی به ترتیب متوسط (5/0) و قوی (25/1) برآورد شد. اثربخشی آبیاری قطرهای زیرسطحی در افزایش عملکرد محصول نسبت به آبیاری سطحی کم بود (298/0) و بر اساس فاصله اطمینان به دست آمده معادل ]474/0,- 07/1 [معنی‌دار نبود. اندازه اثر کلی بر بهره‌وری آب کشاورزی در مقایسه آبیاری قطرهای زیرسطحی نسبت به آبیاری قطرهای سطحی و آبیاری سطحی به ترتیب 31/1و 25/1 بود که بیانگر قوی بودن اثر آبیاری قطرهای زیرسطحی بر افزایش بهره‌وری آب کشاورزی بوده است و فاصله اطمینان تعیین شده نیز حاکی از معنی‌دار بودن این اندازه اثر است.https://www.iwrr.ir/article_232943_8b901430a8f1474b1bb9cdf659ecb6a9.pdf