تحقیقات منابع آب ایران

تحقیقات منابع آب ایران

ارزیابی عدم قطعیت و قابلیت اطمینان شاخص‌های موثر بر ظرفیت برد منابع آب

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه آب ، دانشکده فنی مهندسی عمران، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2 گروه آب، دانشکده فنی مهندسی عمران، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
3 گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران
10.22034/iwrr.2025.515812.2848
چکیده
مدیریت منابع آب پایدار مستلزم ایجاد تعادل بالقوه در معادله بیلان آب برای دستیابی به اهداف توسعه پایدار است. هدف این مطالعه بررسی اعمال عدم قطعیت و قابلیت اطمینان بر شاخص‌های موثر در ظرفیت برد منابع آب (WRCC) در حوضه آبریز قرنقو با استفاده از ترکیب تئوری خاکستری، آنتروپی و اعداد Z است. یک مدل پویایی‌شناسی سیستم (SD) برای بررسی بازخورد زیرسیستم‌های محیطی، اقتصادی و اجتماعی ساخته شد. از مدل SD ده شاخص مؤثر بر WRCC شناسایی شد. که برخی ماهیت مثبت و برخی ماهیت معکوس داشتند. این شاخص‌ها شناسایی شده، با استفاده از ادغام اعدادZ در تئوری خاکستری و آنتروپی وزن‌دهی شد. سپس مقادیر WRCC در بازه 2000-2020 استخراج و متغیرهای زبانی در مقادیر بدست آمده اعمال شد. نتایج حاکی از تغییر وضعیت WRCC حوضه از حالت فقیر (P) در سال 2000 به حالت خوب (G) در سال 2020 بوده و در سال‌های اخر این وضعیت خوب (G) با قابلیت اطمینان قابل قبول (F) همراه است. به منظور رتبه‌بندی شاخص‌های موثر بر WRCC از روش Z-TOPSIS استفاده گردید. نتایج حاصل نشان از کسب رتبه اول توسط شاخص جمعیت و جایگاه‌های بعدی توسط شاخص‌های محیطی نظیر اراضی کشاورزی و تبخیر و تعرق است. رتبه‌بندی حاصل از روش Z-TOPSIS برای شاخص‌ها، با مفهوم WRCC سازگاری بیشتری دارد. این مطالعه اهمیت یکپارچه‌سازی قابلیت اطمینان و عدم قطعیت بر اساس متغیرهای زبانی را در ارزیابی‌های منابع آب برجسته می‌کند و استفاده نوآورانه از اعداد Z و آنتروپی خاکستری را در مدیریت مسائل آب افزایش می‌دهد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Assessment Uncertainty and Reliability of Affecting Indicators on Water Resources Carrying Capacity

نویسندگان English

Shahin Fathi 1
Vahid Nourani 2
Mohammad Taghi Aalami 2
Sina Sadeghfam 3
1 Department of Water Engineering - Faculty of Civil Engineering - University of Tabriz - Tabriz -Iran
2 Department of Water Engineering, Faculty of Civil Engineering, University of Tabriz, Tabriz, Iran
3 Department of Civil Engineering, Faculty of Engineering, University of Maragheh, Maragheh, Iran
چکیده English

Sustainable water resource management requires establishing a balance in the water balance equation to achieve sustainable development goals. The study aims to examine the application of uncertainty and reliability of affecting indicators on water resource carrying capacity (WRCC) in the Qarnqou watershed using a combination of grey theory, entropy, and Z-numbers. A system dynamics (SD) model was developed to investigate feedback among the environmental, economic, and social subsystems. Ten indicators affecting WRCC were identified from the SD model, some of the indicators had a positive nature while others were inversely related. Identified indicators were weighted using a combination of Z-numbers in grey theory and entropy. Subsequently, WRCC values for the period 2000-2020 were extracted, and linguistic variables were applied to the obtained values. Results indicate a change in the WRCC status of the watershed from a poor (P) state in 2000 to a good (G) state in 2020, and in recent years, this good (G) status has been associated with fairly (F) reliability. To rank the indicators affecting WRCC, the Z-TOPSIS method was employed. The results show that the population indicator achieved the first rank, followed by environmental indicators such as agricultural land and evapotranspiration catch second and third ranks. The ranking obtained from the Z-TOPSIS method for the indicators is more consistent with the concept of WRCC. This study highlights the importance of integrating reliability and uncertainty based on linguistic variables in water resource assessments and enhances the innovative use of Z-numbers and grey entropy in managing water issues.

کلیدواژه‌ها English

Water Resources Carrying Capacity
System Dynamics
Entropy
Z-Numbers
Similarity to Ideal Solution

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 06 مهر 1404

  • تاریخ دریافت 20 فروردین 1404
  • تاریخ بازنگری 31 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 06 مهر 1404