تحقیقات منابع آب ایران

تحقیقات منابع آب ایران

بررسی اثر سناریوهای تامین آب شرب بر رفاه شهروندان در دراز مدت با استفاده از مدل‌سازی پویا (مطالعه موردی: کلان شهر تهران)

نوع مقاله : ویژه‌نامه تخصصی اصلاح ساختار حکمرانی آب کشور

نویسندگان
1 دانشیار، گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه بین المللی امام خمینی
2 دانشجو دکتری مهندسی منابع آب، گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران.
3 استاد، گروه آبیاری و آبادانی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
10.22034/iwrr.2026.549851.2957
چکیده
این پژوهش، با اتکا به مدل‌سازی پویای سیستم‌ها، به تحلیل تعاملات پیچیده میان سیاست‌های مصرف آب، پایداری تأمین آن و ابعاد رفاهی-اجتماعی اقتصادی در چارچوب حکمرانی موجود و سناریوهای اصلاحی می‌پردازد. نتایج مدل‌سازی نشان می‌دهد که تداوم الگوی حکمرانی فعلی و مصرف سرانه کنونی (۲۴۰ لیتر در روز) کاهش چشمگیر منابع آب زیرزمینی، تشدید پدیده فرونشست زمین و پیامدهای مهاجرت را به دنبال دارد و افزایش وابستگی به منابع آب بین‌حوضه‌ای را تشدید کرده و پایداری تأمین آب را به شدت تهدید می‌کند. در مقابل، سناریوی حکمرانی مبتنی بر کاهش مصرف سرانه به کمتر از ۲۰۰ لیتر در روز، همراه با به‌کارگیری فناوری‌های بازچرخانی آب و بازنگری در سیاست‌های قیمت‌گذاری و مدیریت تقاضا، می‌تواند به بهبود پایداری منابع و ارتقای عدالت در دسترسی به آب کمک شایانی کند. یافته‌ها حاکی از آن است که در تمامی سناریوها، شاخص رفاه با کاهش مواجه است؛ در سال 2071، در سناریوی نامطلوب S3 (تغییر اقلیم ۱۵% و مصرف سرانه ۲۴۰ لیتر) و در سناریو مطلوب S7 (تغییر اقلیم ۵% و مصرف سرانه ۱۶۰ لیتر)، شاخص رفاه به ترتیب 476% و 352% کاهش می‌یابد و در سال 2100، این کاهش برای سناریوهای مذکور به ترتیب 505% و 443% خواهد بود. شاخص آب زیرزمینی نیز گویای اتمام ذخایر در کمتر از یک دهه در تمامی سناریوها است که نشان‌دهنده لزوم فوری اصلاحات ساختاری در حکمرانی آب است. نتایج این پژوهش بر تأثیر عمیق سیاست‌ها و لزوم گذار از رویکردهای صرفاً تأمین‌محور به سمت مدیریت یکپارچه و پایدار منابع آب با محوریت اصلاح ساختار حکمرانی می‌نماید.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Analysis of the Long-Term Impact of Drinking Water Supply Scenarios on Citizens' Welfare Using Dynamic Modeling (Case Study: Tehran Megacity)

نویسندگان English

hamed mazandarani zadeh 1
Rahim Sadeghifar 2
Majid Kholghi 3
1 Associate professor, Water science and eng. group, IKIU,
2 PhD Student in Water Resources Engineering, Department of Water Science and Engineering, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran.
3 Full Professor, Irrigation & Reclamation Eng. Dept. University of Tehran, Karaj, Iran.
چکیده English

This study employs system dynamics modeling as an innovative approach to analyze the complex interactions among water consumption, supply sustainability, and socio-economic welfare dimensions in Tehran. The modeling results indicate that maintaining the current per capita consumption (240 liters per day) leads to significant groundwater depletion, exacerbates land subsidence, and triggers consequences such as migration, while increasing dependency on inter-basin water transfers and severely threatening supply sustainability. Conversely, a scenario reducing per capita consumption to below 200 liters per day, coupled with the adoption of water recycling technologies and revised pricing policies, can enhance resource sustainability and promote equitable access to water. The findings reveal that the welfare index declines across all scenarios, with reductions in 2071 relative to the baseline year of 476% in the unfavorable scenario S3 (15% climate change impact, 240 liters per capita consumption) and 352% in the favorable scenario S7 (5% climate change impact, 160 liters per capita consumption). By 2100, these reductions intensify to 505% and 443% in scenarios S3 and S7, respectively. Furthermore, in high-consumption scenarios S1, S2, and S3 (240 liters per day), the percentage increase in the adverse change of the total welfare index relative to the baseline, compared to managed consumption scenarios S7, S8, and S9 (160 liters per day), is 29.3%, 26.5%, and 20.6% in 2071, and 12.1%, 10.7%, and 9.3% in 2100, respectively. The groundwater index also indicates resource depletion within less than a decade across all scenarios.

کلیدواژه‌ها English

Water Governance
Integrated Water Resources Management
Water Supply Sustainability
Water Recycling
Climate Change

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 29 اردیبهشت 1405

  • تاریخ دریافت 06 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری 19 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش 29 اردیبهشت 1405